Zwerm

Een van mijn twee volken ging vorige week woensdag onverwacht zwermen. Anderhalve week eerder had ik nog in de kast gekeken en toen was er zelfs geen speeldop. Speeldoppen zijn een soort aanzet tot het type dop waaruit een koningin komt en daarmee een indicatie dat het volk zwermneigingen krijgt.

De bijen streken neer tegen de stam van een conifeer, zo hoog dat wij er niet bij konden. En omdat ze tegen de stam zaten, was afslaan ook geen optie. Als ze aan een tak hangen, kan een flinke tik op de tak er voor zorgen dat de hele zwerm omlaag valt, in de mand of emmer die je er onder hebt gehouden.

Woensdagavond sloeg het weer om en werd het koud, regenachtig en stak er een flinke wind op. Geen weer waarbij een volk naar de nieuwe woning gaat vliegen.

Ik wilde de zwerm in een kast zetten, maar wist niet hoe.

Eerst hebben we een soort kast gefabriceerd van twee koelboxen en die bij de zwerm vastgebonden. In de hoop dat ze er in zouden kruipen. Ze vonden het niks.

Vervolgens hebben we het geprobeerd met een zwermboor. Dat is een ding waar een zwerm in zou kruipen. Niet mijn zwerm, ondanks dat ik het met was en propolis in had gesmeerd.

Bijen die zwermen, nemen voor drie dagen voedsel mee in hun maag en die waren bijna voorbij. Tijd voor straffe maatregelen, of ze zouden van honger en kou dood gaan, hoog in die conifeer.

Omdat we allebei meer om bijen geven dan om coniferen, heeft Peter de top uit de boom gezaagd. Hij viel heel mooi om, hangend op de onderligende takken, met de bijen op hun plek. Een voor een zaagde Peter de takken af, net zo lang tot ik er bij kon en de bijen in een emmer kon vegen.

De emmer heb ik een paar uur ondersteboven laten staan met een steen onder de rand, zodat achtergebleven en rondvliegende bijen er ook in konden. Een paar uur later heb ik de zwerm in een kast gedaan. Helaas niet ik de kast die ik graag wil bevolken, want daar broedt een koolmees in.

Ik heb ze een pak suikerdeeg gegeven omdat het geen goed weer was om te vliegen. Vandaag was het eindelijk wat warmer en toen ik thuis kwam zag ik bijen in en uit de kast gaan. Over een paar weken zal ik een voorzichtig kijken hoe het er mee staat binnenin de kast.

Bij inspectie van de kast waar de zwerm uit kwam, vond ik maar twee zwermdoppen. Normaal maken bijen er wel 20. Zelfs als ik dit op tijd gezien had, zou ik niet hebben gedacht dat het om zwermneigingen ging, maar zou het voor een zogenaamde stille moerwissel hebben gehouden. Daarbij wordt de oude koningin door een nieuwe vervangen, terwijl het hele volk in de kast blijft.

Al met al heb ik heel veel geleerd!

(AH)

Nestgelegenheid voor wilde bijen

We hebben inmiddels heel wat inheemse bomen, struiken en planten neergezet. Daar kunnen een aantal soorten wilde bijen hun voedsel van halen. Maar behalve bloesems en bloemen hebben wilde bijen ook nestgelegenheid nodig. Bijenhotel zou je zeggen en dat is ook prima (mits goed gemaakt, maar daarover een andere keer meer). Alleen is het wel zo dat maar dertig procent van de solitaire bijen bovengronds nestelt. Zeventig procent help je daar dus niet mee. Die gaan de grond in.

Als de grond helemaal begroeid is, kunnen ze er niet in. Er humusrijke grond, daar houden ze ook niet van. Daar zitten teveel bacteriën en dergelijke in. Bovendien kunnen veel solitaire bijen helemaal niet zo ver vliegen, soms maar een paar honderd meter. De nestplaats moet daarom dicht bij de voedselbron zijn. En het is essentieel dat het op een zonnige plek is.

We hebben daarom een stuk op de schrale helft van het talud in ons voedselbos afgeplagd en een heel klein stijl wandje afgegraven. We hopen dat ze hier wat aan hebben!

(AH)

Sleedoorn

De vorst is weer uit de grond, er kunnen weer bomen en struiken geplant worden. Wij hebben net voor de vorst inviel vijf sleedoorns in de grond gezet. We kopen dat als wortelgoed bij een tuincentrum/hovenier hier in het dorp, voor 70 cent per stuk. Om de prijs hoeven we het dus niet te laten.

Sleedoorn zou volgens de hovenier wat lastig aanslaan, daarom heb ik er vijf gekocht in plaats van drie, zoals ik van plan was.

Sleedoorn is een inheemse struik die waardplant is voor de sleedoornpage. Deze vlinder legt eitjes in de oksels van de takken. Het volgende voorjaar komen de rupsen uit en die eten van de knoppen en het blad.

Ook vliegen er verschillende wilde bijen op de sleedoorn. En met zijn stekels biedt de struik een schuilplaats aan vogels en kleine zoogdieren. Tot slot zijn de vruchten, sleepruimen, voedsel voor vogels en voor mensen. Voor ons niet om zo te eten, maar je kunt er jam en likeur van maken.

We hadden maar één sleedoorn staan en die gaf geen vruchten. Hopelijk kan ik over enige tijd hier schrijven wat ik allemaal met de sleepruimen heb gedaan.

img_4584

(AH)

Eerste voorjaarscheck van de bijen

Ik open mijn bijenkasten pas als het minimaal 15 graden is, om te voorkomen dat het broed teveel afkoelt.

IMG_2940

Dit weekend was het zover. De twee volken die de winter overleefd hebben, doen het goed. Bij allebei zag ik gesloten werksterbroed, een teken dat de koningin nog bevruchte eitjes legt.

Het volk in de blauwe kast had geen gesloten voer. Gelukkig had ik ze voor de laatste vorstperiode een pak suikerdeeg gegeven. Dat is nog niet op en zal ze genoeg te eten bieden. Met de wilgen in bloei, komt er ook voldoende stuifmeel binnen.

Het volk in de gele kast had wel gesloten voer, met dat volk lijkt alles dik in orde.

IMG_2953

Nu maar hopen dat we geen nachtvorst meer krijgen, dan kunnen ze binnenkort volop op de bloesems vliegen.

(AH)

Hommel

Op weg naar de trein zag ik in de binnenstad van Apeldoorn een hommel op de straat liggen. Ik wilde weten of ze dood was en tikte haar aan. Ze haakte zich met haar pootjes aan mijn vinger en zo ben ik naar het station gelopen, met een hommel op mijn vinger.

Bij het station heb ik water uit een plas geschept in een bakje waar mijn lunch in had gezeten. Ik heb een stickje suiker bij de AHtogo gepakt. In de trein heb ik suiker opgelost in het water, snippers van een krantje in het bakje gedaan en de hommel overgeheveld.

Dat laatste was nog best een uitdaging. Terwijl ik daar mee bezig was, ging er een meisje tegenover me zitten. Toen ze zag wat ik deed, zocht ze onmiddellijk een andere plek.

Thuis heb ik opgezocht wat voor hommel het is. Het bleek een boomhommel te zijn. Omdat het zo vroeg in het jaar is, moet het een koningin zijn. Bij hommels overwintert immers alleen de koningin. Zij gaat een nest maken en verzorgd het eerste broed.

De hommel heeft gisteren de hele dag in een bakje met bladeren en suikerwater, afgedekt met een stukje vitrage, in de keuken gestaan. Het was te koud om haar buiten te zetten.

IMG_2865

Vanochtend brak de zon door en gingen mijn honingbijen volop vliegen. Tijd voor de hommel om er ook weer op uit te trekken. Ik heb het bakje open in de zon gezet. Ze heeft een tijdje zitten opwarmen en toen vloog ze weg.

Ik hoop komend voorjaar en zomer heel veel boomhommels te zien.

(AH)

Solitaire bijen

Afgelopen weekend heb ik de biologisch dynamische imkerdag in Zeist bezocht. Een van de workshops waaraan ik heb meegedaan ging over solitaire bijen. Wankja Ferguson weet er niet alleen heel erg veel vanaf, maar kan er ook boeiend over vertellen.

Ik heb geleerd dat wilde bijen vaak hun nest maken in holle stengels. Die zijn hier genoeg te vinden, omdat wij niet doen aan het winterklaar maken van de tuin. Maar nu we hem zomerklaar maken, ruimen we veel van die stengels op. Wankja vertelde dat je de bijen kunt helpen door de stengels niet gelijk te composteren, maar tot een schoof te binden en rechtop weg te zetten. Door hem in de schaduw te zetten, komen de eitjes wel uit, maar worden er geen nieuwe in gelegd. Zodat ze in het najaar alsnog op de composthoop kunnen.

IMG_2828

(AH)

Lente!

Opeens is het heerlijk weer, om 15:00 uur is het 10 graden in de schaduw hier in Laren. In de zon is het een stuk warmer en de bijen maken er volop gebruik van.

IMG_2767

De volken in de twee “einraumbeutes” (het type kast dat ik gebruik) zijn volop aan het vliegen. Bij de topbarhive geen teken van leven. Dit was bij het inwinteren het zwakste volk, dus het verbaast me niet dat ze het niet gehaald hebben. Dit volk heeft in het voorjaar gezwermd en door de slechte dracht vorig jaar zijn ze daarna onvoldoende op sterkte gekomen, ondanks dat ik ze bijgevoerd had.

Die slechte dracht kwam door de late vorst waardoor niet alleen de bloesems van de fruitbomen bevroren, maar ook de lindes, robinia’s en bijenboom amper gebloeid hebben.

Ik ben volop aan het duimen dat het voor dit jaar gedaan is met de strenge vorst en we nu een goede dracht gaan krijgen. Dan krijgen de twee volken die ik nog heb ongetwijfeld zin om te zwermen. Ik heb dan al een lege kast voor ze klaar staan.

(AH)